PE HAMMADDE & BORU

Günümüzde yaygın bir biçimde kullanılmaya devam eden polietilen hammadde, gelişme sürecini devam ettiren, kullanım sahası devamlı artan bir polimerdir. Plastik endüstrisi 100 yılı aşkın süredir devam edegelmektedir.Fakat polietilen malzeme 1930’lu yılların başında hayatımıza girmiştir.Bulunan ilk polietilen alçak yoğunluklu ve kablo kaplama için kullanılmakta idi.

Bugünün boru sistemlerinde kullanılan ilk yüksek yoğunluklu polietilen malzeme ise 1950 yılının başlarında bulunmuştur.Bu dönemde PE 63 (gerekli min. dayanımı 6,3 Mpa) ve daha sonra düşük yoğunluklu PE 80 (gerekli min. dayanımı 8 Mpa) üretildi.1970 yılında yüksek yoğunluklu PE 80 ve 1988 yılında da PE 100 (gerekli min. dayanımı 10 Mpa) üretimi gerçekleştirildi.Halen PE 125 çalışmaları devam etmektedir. Polietilen hammadde yoğunluk sınıfına göre: HDPE, MDPE, LDPE ve LLDPE olarak; Molekül ağırlık dağımına göre : Unimodal ve Bimodal olarak ayrılırlar.

BİMODAL POLİETİLEN

Mekanim özellikleri gelişmiş kaliteli bir polietilenin yüksek molekül ağırlıklarına sahip olması gerekmektedir.Eğer polietilen hammadde gerektiği oranda yüksek molekül ağırlığına sahip değilse, bu malzeme iyi işlenemez. Bu da üretilen PE borunun istenen mekanik özelliklere ve dayanıma sahip olmamasına neden olur. Polietilen boruda olması gereken yüksek dayanıklılık ve mekanik özellikler sadece bimodal polietilen hammadde ile sağlanabilir.Bimodal polietilen bu iki özelliği sağlayan iki farklı molekül ağırlığının karışımı ile elde edilmektedir. Bimodal molekül yapısında, bir polimer taneciğinin içinde boruya dayanıklılık kazandıran uzun polimer zincirleri ile ürüne kolay işilenebilirlik kazandıran kısa polimer zincirleri en uygun ve optimum şekilde bulunur.Bimodal polietilen üretimi, ikili besleme, gaz fazı veya genellikle Ziegler-Natta adı verilen katalizör ile iki reaktör kullanılarak yapılır. Reaktörlerden bir tanesi düşük molekül ağırlıklarına sahip zincirler veya kısa moleküller üretilirken diğer reaktör yüksek molekül ağırlığına sahip zincirleri üretirler.Böylece, iyi işlenebilirlik ve iyi mekanik dayanıklılık özellikleri tek polimerde toplanır. Bu özellikde hammaddeyi de ancak yüksek teknolojiye sahip polimer üreticileri sağlar.

BİMODAL POLİETİLENİN SAĞLADIĞI AVANTAJLAR

Sehim verme eğiliminin düşük olmasını sağlar, borunun içindeki sıvının soğuyan su tarafından dondurulmadan borunun dibine kadar akabilme özelliği Yavaş ilerleyen çatlamalara karşı boru direncini arttırır.
Hızlı ilerleyen çatlamalara karşı boru direncini arttırır.
Daha geniş enine kesit sağlar. Borunun içinden geçen sıvının akış hacmini arttırır. Polietilen boruların kullanım yerleri oldukça yaygındır.
İçme suyu şebekeleri, doğalgaz boruları, deşarj hatları, sulama sistemleri ve kanalizasyon sistemleri kullanım yerleri arasında önemli bir yer tutarlar.

Polietilen Boru pazarının üretim ve montaj sahasında kalifiye eleman ihtiyacı gün geçtikçe artmaktadır.Bu arada Polietilen Boru montaj sektörü içinde eğitimsiz ve deneyimsiz eleman pazarı da doğmaktadır.Zaman içinde sayıları gittikçe artma eğilimi gösterecek bu eğitimsiz kadro gelişimini devam ettirmekte olan Polietilen Boru sektörüne istemiyerek de olsa zarar verebilecektir.Bu nedenle Polietilen Boru montaj sektörüne, Polietilen Boruların kaynakla birleştirilmesi yöntemleri ve uygulamasına yönelik eğitim ve seminerler verilmesinde fayda olacağını umuyorum.

BIMODAL DOĞALGAZ BORULARININ ÖZELLİKLERİ

Bimodal doğalgaz boruları; esneme özelliği, sağlamlığı ve kolay kaynak yapma, döşeme kolaylığı nedenleriyle alçak basınşlı doğalgaz sistemlerinde tercih edilmektedir. Bimodal hammadde ile üretilen PE 80 doğalgaz boruları;
polietilen boru sisteminin ana emniyetini oluşturan moleküler ağırlık dağılımında iki önemli özellik olan yavaş çatlak yürüme direnci (SCG) ve hızlı çatlak yayılma direnci (RCP)’ nin en iyi noktalara getirildiği özelliklere sahiptir. Mataryellerin yavaş çatlak büyüme direnci boruların hakiki kullanım ömrünü ve döşeme hatalarına karşı toleransını ölçmek için kullanılan en ideal ölçme metodudur. Bu özellik Bimodal hammadde ile üretilen boruların yavaş çatlak büyüme direncini; klasik mataryellerin çoğuna göre 3-4 kat daha arttırmıştır. Bu değer şu an kullanılan standartlardaki minimum değerlerin yaklaşık 40 katıdır. Hızlı çatlak yayılma direncinde ise Ø110 mm. çapta yapılan S4 testlerine göre kritik sıcaklık değeri 15° C den -4° C ye düşürülmüştür.